Swędzenie odbytu – przyczyny i leczenie

Swędzenie odbytu to sprawa krępująca. Trochę niezręcznie jest o tym rozmawiać, jednocześnie świąd odbytu nie wydaje się jakimś poważnym problemem, więc do lekarza też nie idziemy. Ale od czego jest Men’s Health, jak nie od odpowiadania na pytania, które trochę wstydzisz się zadać głośno nawet lekarzowi?

swędzenie odbytu Shutterstock.com

Z tego artykułu dowiesz się:

REKLAMA
  1. Jak często występuje świąd odbytu
  2. Czy na swędzenie odbytu skarżą się częściej mężczyźni czy kobiety
  3. Jakie są przyczyny swędzenia odbytu i co to jest idiopatyczny świąd odbytu
  4. Jak się leczy swędzenie odbytu
  5. Jak sobie poradzić ze swędzącym odbytem bez lekarza

Niewiele jest rzeczy bardziej stresujących niż swędzenie odbytu, zwłaszcza w sytuacjach publicznych. Nie sposób prowadzić błyskotliwej rozmowy, gdy tyłek swędzi, jakby go pokąsała armia komarów. Człowiek chciałby się podrapać, ale po pierwsze – zdecydowanie nie wypada, gdy w pobliżu są ludzie, a nawet gdy jesteś sam, okolice odbytu nie są takie znowu łatwe do podrapania. No i intensywne drapanie nie pozostaje, że się tak wyrażę, zupełnie pozbawione konsekwencji olfaktorycznych.

Prawdopodobnie każdemu nas zdarzyła się sytuacja, kiedy nie było warunków, żeby się dokładnie umyć po „dwójce”. Sam papier toaletowy nie wystarcza. Kilka godzin później pojawia się swędzenie, które na szczęście nie jest przesadnie dolegliwe. No i wystarczy dokładnie umyć (i osuszyć!) okolice anusa, żeby problem zniknął. Niestety, nie zawsze jest tak łatwo.

ZOBACZ TEŻ: Historia podcierania tyłka

Jak często występuje świąd odbytu

Sporadyczne swędzenie odbytu dotyka większość z nas i większość z nas sobie z tym radzi. Gorzej jest w przypadku uporczywego świądu tych okolic. Według różnych szacunków, trwały czy też nawracający świąd odbytu dotyka od 1 do 5% populacji, najczęściej osoby w wieku 40-60 lat, ale może się zdarzyć w każdym wieku, również u ludzi grubo przed czterdziestką. Jeżeli 1-5% nie robi na Tobie większego wrażenia, przypomnijmy tylko, że w Polsce oznacza to od 380 000 do 1 900 000 ludzi. Czyli problem jest nie tylko kłopotliwy – jest też powszechny.

ZOBACZ TEŻ: Czas na dwójkę, czyli defekacja a zdrowie

Świąd odbytu częściej dotyka mężczyzn

Sytuacja jest o tyle niewesoła, że w tych co najmniej setkach, a prawdopodobnie tysiącach ludzi nadludzkim wysiłkiem powstrzymujących się przed podrapaniem się w… wiesz gdzie, jest aż cztery razy więcej mężczyzn niż kobiet. Skąd taka dysproporcja? Niestety nie wiadomo, bo potencjalnych przyczyn swędzenia odbytu jest mnóstwo. Zresztą sam się przekonaj.

Przyczyny swędzenia odbytu

Lista potencjalnych przyczyn świądu ujścia przewodu pokarmowego jest długa. Swędzenie może być spowodowane przez takie czynniki jak:

  • świąd idiopatyczny
  • niewłaściwa higiena (zarówno niedostateczna, jak i nadmierna)
  • zakażenia bakteryjne i wirusowe
  • grzybica
  • pasożyty (np. owsiki)
  • choroba hemoroidalna (tzw. hemoroidy)
  • nadmierna potliwość
  • szczelina odbytu
  • przewlekłe biegunki wynikające np. z zespołu jelita wrażliwego albo zapalenia jelit
  • zaburzenia odporności
  • uczulenie na środki czystości
  • celiakia
  • cukrzyca
  • niewydolność nerek
  • niewydolność wątroby
  • choroby skóry (np. łuszczyca, liszaj, atopowe zapalenie skóry)
  • nadczynność tarczycy
  • otyłość
  • ukształtowanie anatomiczne (bardzo głęboki rowek między pośladkami)
  • nadmiar owłosienia w okolicy odbytu
  • seks analny i zakażenia przenoszone drogą płciową
  • nowotwory jelita
  • czasami swędzenie odbytu może być spowodowane czynnikami w diecie, np. po zjedzeniu jakiegoś określonego produktu spożywczego

Tak się składa, że najczęściej, bo w 75% przypadków nie udaje się ustalić konkretnej przyczyny świądu. Dlatego idiopatyczny świąd odbytu pozostaje na czele tej listy.


Jak się leczy swędzenie okolicy okołoodbytniczej

Jako że najczęściej przyczyna świądu jest trudna do ustalenia – tzw. świąd idiopatyczny jest nazywany świądem pierwotnym – leczenie najczęściej jest objawowe, czyli skoncentrowane na tym, żeby przynieść pacjentowi ulgę. W pozostałych wypadkach, kiedy udaje się ustalić przyczynę, przede wszystkim leczy się źródło problemu, bo jeśli tylko jest to możliwe, jest to najlepsze rozwiązanie.

Gdy swędzi Cię odbyt i jest to na tyle dokuczliwe, że postanowisz jednak pójść do lekarza, zawczasu zapisz sobie, czy świądowi towarzyszą jakieś dodatkowe objawy, np. czy ostatnio widziałeś krew w muszli, czy miałeś biegunki lub zaparcia, czy w okolicy pojawiły się jakieś zmiany skórne… Zacznij od lekarza rodzinnego, który może cię skierować na badanie kału pod kątem zakażeń pasożytniczych. Wprawdzie owsica (czyli tzw. owsiki) atakuje głównie dzieci, ale u dorosłych też się zdarza. Jeśli sprawa będzie trudna do zdiagnozowania, udaj się do proktologa. Najważniejsze to wykluczyć poważne schorzenia, czyli nowotwory, przetokę czy szczelinę odbytu.

ZOBACZ TEŻ: Ślady krwi - coś może próbować cię zabić

Z reguły najłatwiejsze do wyleczenia są infekcje bakteryjne i grzybicze. W dobraniu odpowiednich leków pomoże badanie bakteriologiczne i/lub mikologiczne. Lekarz może Ci przepisać maść, która ma działanie antybakteryjne albo/i antybiotyk, na przykład erytromycynę, która zwalcza bakterie mogące wywoływać świąd.

Zakażenia grzybice również leczy się zazwyczaj maściami i kremami, ale jeżeli wpadniesz na pomysł, żeby zastosować samodzielnie clotrimazolum – popularną dostępną bez recepty maść przeciwgrzybiczą, wstrzymaj konie, bo to wcale nie musi być grzybica. Jak widziałeś powyżej przyczyn jest znacznie więcej i samodzielne ordynowanie sobie leczenia nie jest dobrym pomysłem.

W przypadku zakażenia owsicą, przeleczyć powinni się wszyscy domownicy.

Bardzo prawdopodobne jest, że przyczyną swędzenia odbytu są hemoroidy, zwane też guzkami krwawniczymi. Jeśli zauważyłeś, że w twoim kale lub na ściankach muszli pojawia się krew, bardzo możliwe, że właśnie dopadły Cię hemoroidy i pora iść do proktologa, który ustali leczenie. Jeżeli w muszli nie ma śladów krwi, to wcale jeszcze nie wyklucza hemoroidów. Zanim guzki krwawnicze zaczną naprawdę krwawić, może minąć sporo czasu – choroba hemoroidalna rozwija się powoli i świąd odbytu często jest właśnie pierwszym i niejednokrotnie jedynym objawem.  

SPRAWDŹ: Prawdy i mity o hemoroidach

Domowe sposoby na swędzący odbyt

Jeśli świąd nie jest bardzo dokuczliwy, możesz spróbować poradzić sobie na własną rękę. Oto, co możesz zrobić, by w końcu przestać się drapać w tyłek.

Zadbaj o higienę

W przypadku swędzącego odbytu złe są skrajności. Oczywiście powinieneś się dokładnie podmywać po każdym oddaniu stolca, ale nie przesadzaj z chemią. Jeśli nie masz w domu bidetu (niestety w Polsce to wciąż urządzenie rzadko spotykane), po każdym wypróżnieniu się użyj prysznica i letniej wody. Nie używaj nawet mydła (no chyba że jest to mydło hipoalergiczne). Dokładnie osusz okolice odbytu, ale nie wycieraj mocno – lepiej jest przykładać tylko papier toaletowy lub miękki ręcznik.

Unikać perfum i dezodorantów. Nawilżane chusteczki, chociaż wydają się idealnym rozwiązaniem, też nie są wcale zalecane, bo mogą być nasączone m.in. alkoholem, który wysuszy skórę, a przesuszenie też nie jest dobre.

Noś bawełniane majtki

Te z tworzyw sztucznych, nawet tych nowoczesnych, gorzej przepuszczają wilgoć, więc zostaw je sobie na specjalne okazje, jeśli już musisz.

Sprawdź dietę

Przez kilka tygodni poobserwuj się i sprawdź, czy przypadkiem świąd nie pojawia się po zjedzeniu jakiegoś produktu, np. ostro przyprawionego dania, mleka czy pieczywa. Źródłem problemu może być bowiem nietolerancja jakiegoś składnika, np. glutenu czy laktozy. Jeśli zauważysz zależność, przez pewien czas zrezygnuj z danego produktu i zobacz, czy sytuacja uległa poprawie.

Zadbaj o florę jelitową

Zainwestuj w probiotyki – przyjazne bakterie zasiedlą Twoje jelita i wyprą z nich bakterię, które Ci szkodzą. Żeby nowym bakteriom nie brakowało pożywienia, jedz więcej warzyw i owoców – to w nich jest najwięcej błonnika, który jest ulubionym daniem bakterii. Ostatecznie błonnik również możesz przyjmować w formie suplementu, ale zdecydowanie radzimy sięgnąć po warzywa i owoce.

Chłodny prysznic

Gdy swędzi odbyt, staraj się nie drapać. To tylko na chwilę przyniesie ulgę, a potem może nasilić objawy. O wiele skuteczniejsze jest wejście do wanny i polewanie okolic odbytu chłodną wodą. Ulga jest natychmiastowa.

Kup maść na hemoroidy

To rozwiązanie tylko doraźne, ale jeśli nie możesz już wytrzymać, taka maść zawiera zwykle składnik przeciwbólowy, który nieco znieczuli okolice odbytu i złagodzi objawy, nawet jeśli przyczyną dolegliwości wcale nie są hemoroidy. Nie traktuj jednak tego sposobu jako rutynowej metody – lepiej idź do lekarza i sprawdź, co tak naprawdę Ci dolega.

REKLAMA