[ X ]

Drogi Użytkowniku,

W związku z tym, że począwszy od dnia 25.05.2018 r. na terenie Polski obowiązują nowe przepisy regulujące kwestie ochrony Państwa danych osobowych, Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), (dalej zwane RODO), Motor-Presse Polska sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (53-238) przy ul. Ostrowskiego 7, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu, VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS: 0000151026, NIP: 8990026326, REGON: 930327847 o kapitale zakładowym w wysokości 2.860.000,00 złotych zachęcamy do zapoznania się ze zaktualizowaną treścią "Polityki prywatności" naszych Serwisów. Znajdują się w niej szczegółowe informacje na temat zasad przetwarzania danych osobowych na naszych stronach internetowych.

Kontynuując korzystanie z naszej strony internetowej (również poprzez zamknięcie tego komunikatu) z wykorzystaniem domyślnych ustawień przeglądarki internetowej w zakresie prywatności, wyrażasz zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez Motor-Presse Polska Sp. z o. o oraz naszych Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres zmieniając ustawienia plików cookies w przeglądarce.

Kontynuuj przeglądanie

PODZIEL SIĘ



OCEŃ
4.8

Stres i adaptacja: adaptogeny w służbie zdrowia

Każda sytuacja stresowa zaburza naturalną równowagę organizmu, tzw. homeostazę i wymaga wysiłku kompensacyjnego celem przywrócenia stanu pierwotnej odporności i gotowości do działania. Sprawdź, jak możesz sobie pomóc.

stres fot. Shutterstock
Sytuacje stresowe pojawiają się w życiu każdego z nas. Gdy stres ma łagodne nasilenie i trwa krótkotrwale (eustres), stanowi korzystny czynnik motywujący, pobudzający do działania. Gdy jednak czynnik stresowy jest zbyt intensywny lub trwa zbyt długo (dystres), przełamuje mechanizmy obronne organizmu i staje się destruktywny. 

Stresorami mogą być czynniki fizyczne, chemiczne i biologiczne, np. temperatura, hałas, obciążenie pracą. Stresogenne jest także współczesne tempo życia. Największe napięcie wywołują sytuacje z naszego życia rodzinnego, takie jak śmierć bliskiej osoby, ślub lub rozwód, jak również sytuacje z życia zawodowego, takie jak utrata pracy lub zmiana pracy. Stresujące są oczywiście wszelkie niespodziewane wypadki losowe (stłuczka samochodem, złamanie nogi). Napięcia wynikają z wszelkich zmian względem ustalonego planu dziennego czy tygodniowego, np. urlop, delegacja służbowa, wyjazd wakacyjny itp. Co ciekawe stresorami są także sytuacje uznawane za przyjemne czy korzystne, np. randka czy wygrana w totolotka.

W sytuacjach stresowych istnieje konieczność wsparcia naturalnych mechanizmów obronnych i regulacyjnych organizmu. W przystosowaniu do wymagających warunków otoczenia pomagają substancje o działaniu adaptogennym. Klasycznymi adaptogenami są takie surowce zielarskie jak żeń-szeń zwany wszechlekiem (Panax ginseng), eleuterokok kolczysty (Eleutherococcus senticosus), różeniec (Rhodiola rosea) oraz cytryniec chiński (Schizandra chinensis).

Charakterystykę roślinnych adaptogenów można oprzeć o informacje zebrane przez Europejską Agencję Leków (EMA). Surowce adaptogenne podnoszą niespecyficzną odporność wobec szerokiego spektrum niekorzystnych czynników biologicznych, chemicznych i fizycznych. Posiadają potencjał normalizowania funkcji organizmu. Niwelują negatywny wpływ napięcia na organizm i przeciwdziałają stresowi rozumianemu jako stan zaburzonej homeostazy. Zwiększają zdolność organizmu do adaptacji do czynników środowiskowych i negatywnych stanów emocjonalnych i zapobiegają uszkodzeniom wywoływanym przez te czynniki.

Adaptogenom przypisuje się także następujące właściwości:

  • nie powinny wykazywać działań niepożądanych
  • wywołują niespecyficzne działanie farmakologiczne
  • są regulatorami wykazującymi efekt normalizujący na różne organy
  • wywołują efekt proporcjonalny do siły zagrożenia
  • są skuteczne nade wszystko przeciw czynnikom stresowym nieinfekcyjnym
  • mają potencjał antyoksydacyjny
  • poprawiają jakość życia (ang. Quality of Life)
  • usuwają uczucie zmęczenia bez wyraźnego pobudzenia
  • brak widocznego wpływu na zdrowy organizm
  • zapobiegają niedotlenieniu organizmu
  • wspomagają układ krążenia
  • usprawniają funkcje układu nerwowego
  • działają detoksykacyjne
  • modulują procesy metaboliczne i funkcje układu immunologicznego i hormonalnego (wpływ na układ serotoninergiczny, dopaminergiczny, opioidowy, adrenergiczny, cholinergiczny)

Najważniejszym przedstawicielem adaptogenów jest żeń-szeń, zwany wszechlekiem lub panaceum. Posiada liczne korzystne właściwości obejmujące wpływ na kondycję fizyczną i funkcje poznawcze: zwiększa wytrzymałość organizmu, przeciwdziała uczuciu zmęczenia, poprawia koncentrację i pamięć, wzmaga odporność, usprawnia funkcje seksualne, ma działanie antyoksydacyjne, obniża stężenie cukru i cholesterolu we krwi, przypisuje mu się działanie zapobiegające nowotworom i wspomagające kurację nowotworów, zapobiega osteoporozie, rozrzedza krew zapobiegając zakrzepom, wykazuje efekt ochronny na wątrobę. Zapewnia ożywienie i witalność organizmu.

Czy trzeba więcej zachęt? O sile tego surowca mogą świadczyć możliwe działania niepożądane obserwowane niekiedy przy nadmiernym spożyciu: pobudzenie, bezsenność, biegunka, bóle głowy i zwiększone ciśnienie krwi. Nie jest polecana dla dzieci, kobiet w ciąży i karmiących.

Efekt adaptogenny należy odróżniać od efektu stymulującego. Stymulanty takie jak np. kofeina z kawy czy efedryna z przęśli, nie wytwarzają długotrwałej odporności. Mobilizują i dodają energii krótkotrwale, a na dłuższą metę wyczerpują zapasy energetyczne organizmu. Adaptogeny natomiast zwiększają siły organizmu, bez następującego później osłabienia. Czasem praktykowane jest jednoczesne stosowanie adaptogenów ze stymulantami, co nie powinno być jednak nadużywane.

mózg fot. Shutterstock
Tabela: Różnice pomiędzy stymulantami a adaptogenami.

 

 

stymulanty

adaptogeny

czas pobudzenia

krótki

długi

siła pobudzenia

duża

umiarkowana, proporcjonalna do potrzeb

jakość pobudzenia

niska (występuje niepokój)

wysoka (poczucie kontroli)

energia

krótkotrwale zwiększona, długotrwale zmniejszona , bilans ujemny

zwiększona długotrwale, bilans dodatni

wydolność w stresie

zmniejszona

zwiększona

regeneracja po wysiłku

słaba

wysoka

synteza białek, DNA i RNA

zmniejszona

zwiększona

działania niepożądane, w tym bezsenność, lęk i uzależnienie

występują, poważne

mogą wystąpić sporadycznie, łagodne

wpływ na organizm w stresie

wzmaganie pobudzenia, wydzielanie hormonów stresowych (adrenaliny i kortyzolu)

zwiększają odporność na stres, działanie normalizujące

 

Możliwości adaptacyjne są kluczowe dla naszego funkcjonowania. Istnieje pogląd, że zdrowie człowieka należy mierzyć zdolnością adaptacji organizmu do zagrożeń i własnych ograniczeń. Przyszłość świata należy do tych, którzy potrafią zaadoptować się do ciągle zmieniających się wymagań, które stawia nam życie, do tych którzy są elastyczni. Zgodnie z teorią ewolucji Charlesa Darwina przeżycie osobnika i gatunku zależy nie od siły ani inteligencji, lecz od umiejętności adaptacji do zmiennych warunków otoczenia.

Z pojęciem adaptogenów związane jest także pojęcie allostazy, określanej także jako adaptacyjna homeostaza. Jest to proces przywrócenia organizmowi stanu równowagi w odpowiedzi na znaczne zmiany w środowisku wewnętrznym lub zewnętrznym organizmu. W trakcie procesu adaptacji ustala się nowy stan dynamicznej równowagi związany z reorganizacją funkcjonowania organizmu. Adaptogeny pomagają utrzymać homeostazę. Wspierają również wysiłki organizmu w czasie allostazy, celem przywrócenia stanu pierwotnej równowagi homeostatycznej. Zwiększają odporność na stres, zapobiegając przesileniu i wyczerpaniu organizmu.


Komentarze

 
DODAJ KOMENTARZ
ZOBACZ RÓWNIEŻ Zamknij