Prostata na celowniku: test PSA

Gruczoł krokowy, coś Ci to mówi? Nie? Może prostata? O, teraz świta. To czas na kolejną porcję wiedzy - test PSA. Wykrywa raka prostaty, potrafi Cię niepotrzebnie przestraszyć albo fałszywie uspokoić. Ale na razie nic lepszego nie mamy. 

Prostata na celowniku: test PSA Antonov Roman 2015/shutterstock
fot. Antonov Roman 2015/shutterstock
Zmniejsz ryzyko

REKLAMA

Zobacz, co możesz zrobić dziś, żeby zmniejszyć ryzyko zachorowania na złośliwą odmianę nowotworu stercza. Zalecenia pochodzą z publikacji World Cancer Research Fund International.

1. Nie objadaj się

Otyli chorują na raka prostaty częściej niż szczupli.

2. Ruszaj się

Aktywność fizyczna zmniejsza ryzyko otyłości.

3. Jedz więcej warzyw...

Pokarmy pochodzenia roślinnego zmniejszają ryzyko wystąpienia raka prostaty.

 4. ...a mniej mięsa

Rakowi sprzyja dieta bogata w wołowinę i wieprzowinę – zwłaszcza w postaci wędlin.

5. Pij z umiarem

Nie więcej niż jeden drink dziennie. Więcej może zaszkodzić Twojej prostacie, gdyż może spowodować obrzęk tego gruczołu.

6. Nie przesadzaj z mlekiem

Ponad 20 dużych badań potwierdziło związek między spożywaniem dużych ilości mleka i jego przetworów a częstością zachorowań na raka prostaty.

7. Często się kochaj

Im częściej ejakulujesz, tym mniejsze ryzyko, że będziesz miał kłopoty z prostatą. 

Przesłuchaj lekarza

Nie bądź jak dziecko i podejmuj świadomie decyzje dotyczące swojego zdrowia i życia. Jeśli lekarz zaproponuje Ci jakieś badanie, pytaj.  

Czego pan konkretnie szuka?

Pacjenci często nie zadają tego pytania – prawdopodobnie dlatego, że boją się tego, co mogą usłyszeć. Nikt nie lubi dowiadywać się, że jego lekarz podejrzewa, że może znaleźć nowotwór.

Jeśli jednak faktycznie chodzi o nowotwór, to chyba lepiej jest wziąć udział w tej dyskusji, niż pozbawiać się możliwości podejmowania decyzji.   

Jakie są następne kroki diagnostyczne, jeśli test wyjdzie pozytywny?

Ta informacja jest dla Ciebie kluczowa. W przypadku testu PSA lekarz powinien poinformować Cię, że być może nie trzeba będzie nic robić, tylko powtórzyć test za rok, a być może zaproponuje biopsję, która wiąże się ze sporym ryzykiem powikłań. Zanim podejmiesz decyzję, poznaj wszystkie za i przeciw. Zapytaj, jak często występują komplikacje.

Czy to tylko rutynowy test, czy też coś pana niepokoi?

Jeśli usłyszysz, że faktycznie jakiś objaw niepokoi lekarza, dopytaj, jak bardzo jest to niepokojące. Czasami lekarze zlecają badania, które wcale nie są konieczne, tylko po to, żeby później mieć tzw. podkładkę, że zrobili, co mogli.

Jeśli dokładnie dopytasz, czy ten test ma jakieś znaczenie, czy też jest robiony tylko tak, na wszelki wypadek, być może unikniesz niepotrzebnego marnowania czasu i Twoich pieniędzy (nawet jeśli płaci NFZ, to dalej są to Twoje pieniądze).

A co się stanie, jeśli nie zrobię tego testu?

Tego pytania też nie przegap, ponieważ często ludzie, dowiadując się o potencjalnym niebezpieczeństwie badania, zapominają, że bada się ich po to, żeby uniknąć czegoś gorszego niż powikłanie – śmierci.

Jaki jest odsetek fałszywego wyniku danego badania?

Krótko mówiąc, niewiele jest testów medycznych, które dają stuprocentową pewność wyniku. Zapytaj więc, jak często zdarzają się wyniki fałszywie pozytywne i fałszywie negatywne.

Dobrze jest wiedzieć np., że jeśli w teście PSA wyjdzie Ci podwyższony poziom, to wcale nie oznacza to jeszcze, że masz raka. 7 na 10 facetów z podwyższonym poziomem PSA nie ma bowiem zmian nowotworowych.

Co by pan polecił swojemu bratu/przyjacielowi?

To jest wprawdzie zagranie nie fair, ale może sprawić, że lekarz (dla którego jesteś przecież tylko kolejnym pacjentem), nagle zobaczy w Tobie konkretnego człowieka. I właśnie jak człowieka, a nie jak pacjenta, Cię potraktuje. 

Faceci boją się badania przez odbyt jak ognia.

Niepotrzebnie.Najpopularniejsze z nich, czyli badanie prostaty, może wykryć raka, a drugie – kolonoskopia – może Cię uchronić przed nowotworem jelita grubego, jednego z najczęstszych nowotworów u mężczyzn.

Pamiętaj: jeden na 19 mężczyzn czytających ten tekst będzie miał raka jelita, a co pięćdziesiąty właśnie na niego umrze. Jeśli nie chcesz dołączyć do tej grupy, mniej więcej około pięćdziesiątki zgłoś się do proktologa na kolonoskopię. Ten zabieg nie budzi żadnych wątpliwości.

Po pierwsze, ryzyko powikłań jest minimalne, po drugie, sonda, którą posługuje się lekarz, nie tylko zbada Ci jelito, ale umożliwia również wycięcie polipów, które są potencjalnym źródłem nowotworu. Żadne inne badanie nie jest tak skuteczne w walce z nowotworami. Do pięćdziesiątki jeszcze Ci daleko? Namów ojca. 

Departament Zdrowia MH podaje:

50 - Po tych urodzinach zacznij myśleć o swojej prostacie, jeśli ani Twój ojciec, ani brat nie chorowali na raka prostaty.

45 - Jeśli Twój ojciec lub brat przed 65. rokiem życia zachorował na raka stercza, zbadaj się, gdy skończysz 45.

40 - Tak wcześnie powinni zadbać o prostatę ci, którzy mają w najbliższej rodzinie co najmniej dwa przypadki raka prostaty przed 65. rokiem życia. 

8000 - Tylu Polaków w ciągu roku słyszy rozpoznanie: rak prostaty.

4000 - Tylu Polaków umiera co roku z powodu raka prostaty.

90% - Tylu 80-latków ma nowotwór gruczołu krokowego, często nawet o nim nie wiedząc.

50% - Taki odsetek pacjentów po zabiegu usunięcia prostaty ma kłopoty z erekcją.

94% - pacjentów w USA, u których wykryto raka prostaty we wczesnej fazie, decyduje się na operację chirurgicznego usunięcia gruczołu krokowego. 

Prostata to bardzo tajemniczy gruczoł. Niby wszyscy o niej słyszeli, ale gdy trzeba podać jakieś fakty, okazuje się, że nie wiem o niej nic. A warto posiadać choćby małą wiedzę w tym zakresie, dla własnego dobra. Oto prawdy i mity o najbardziej męskim gruczole.

MH 09/2012

STRONA 2 z 2
Zobacz również:
Możesz nie lubić treningu nóg, ale prawda jest taka, że to on daje podstawy do budowania sylwetki, siły i formy. Ten dynamiczny zestaw pozwoli Ci przy tym spalić tyle kalorii, że nie będziesz się musiał  martwić o dłuższy pasek. Trenuj w systemie AMRAP. Jak długo? Zależy to od Ciebie, ale nie krócej niż 15 minut.
ZOBACZ WIĘCEJ
REKLAMA