Pierwsze objawy cukrzycy

Symptomy cukrzycy mogą pojawić się nagle, ale mogą też narastać powoli, niepostrzeżenie. Lepiej jest nie przegapić wczesnych objawów cukrzycy, żeby zdążyć odpowiednio szybko zareagować i podjąć leczenie.

Mężczyzna mierzy glukometrem poziom cukru Shutterstock.com
Cukrzyca to groźna choroba, która często jest lekceważona, ale tak naprawdę może doprowadzić do śmierci lub kalectwa. Z tego artykułu diwiesz się:

REKLAMA
  1. Co to jest cukrzyca
  2. Jakie są dwa podstawowe rodzaje cukrzycy
  3. Czym grozi cukrzyca
  4. Jakie są pierwsze objawy cukrzycy
  5. Jak się diagnozuje cukrzycę?
  6. Jak się leczy cukrzycę
  7. Czy można wyleczyć cukrzycę

Co to jest cukrzyca?

Mogłeś słyszeć, że od jedzenia cukierków można dostać cukrzycy, ale to nie do końca prawda. Owszem, objadanie się słodkościami może przyczynić się do rozwoju cukrzycy, jednak w tej chorobie nie tyle chodzi o to, ile cukru zjadasz, a raczej o to, jak Twój organizm jest w stanie tym cukrem gospodarować, czyli jak sprawnie potrafi zamieniać go w energię.

W bardzo dużym uproszczeniu, cukrzyca to choroba metaboliczna, polegająca na tym, że Twój organizm albo nie wytwarza w ogóle insuliny, albo Twoje komórki są na działanie insuliny oporne. 
Insulina to hormon wytwarzany przez trzustkę - kilkunastocentymetrowy narząd zlokalizowany za żołądkiem. Insulina pełni rolę odźwiernego, to ona tak jakby otwiera przed glukozą drzwi do komórek. Gdy insuliny nie ma, albo gdy coś się psuje w tym mechanizmie, poziom glukozy we krwi jest stale podwyższony.

Dwa rodzaje cukrzycy

Cukrzyca typu 1

Brak wydzielania insuliny przez trzustkę to cukrzyca typu 1. Występuje rzadziej niż cukrzyca typu 2, bo stanowi około 10% wszystkich przypadków tej choroby. Bardzo często choroba atakuje w wieku kilkunastu lat, dlatego czasami nazywa się cukrzycę typu 1 cukrzycą młodzieńczą. Inna nazwa, dzi albo insulinozależną. W przypadku cukrzycy typu 1 jedynym sposobem uratowania życia jest podawanie insuliny z zewnętrz.

Po raz pierwszy insulinę zwierzęcą zaczęto podawać na początku lat 20. dwudziestego wieku. Wcześniej jedynym dostępnym sposobem walki z tą chorobą była restrykcyjna dieta bezwęglowodanowa, która niezwykle trudno było utrzymać, w związku z czym chorzy umierali szybko. Na szczęście dla naszych prapradziadków cukrzyca była chorobą relatywnie rzadką. Dopiero druga połowa XX wieku przyniosła coś, co nazywamy dziś epidemią cukrzycy. Obecnie w Polsce na cukrzycę choruje już około 3 milionów ludzi, z czego wielu, być może nawet około miliona niw ma o tym pojęcia.   

Cukrzyca typu 2

Ten typ cukrzycy jest dużo częstszy, znacznie łatwiej jest też przegapić początek, ponieważ zmiany chorobowe mogą postępować bardzo wolno, niezauważalnie dla chorego. To właśnie chorzy na cukrzycę typu 2 stanowią ogromną większość tych, którzy chorują, ale nie wiedzą, że są chorzy. 

Cukrzyca typu 2 polega na tym, że tkanki Twojego organizmu stopniowo stają się coraz mniej podatne na działanie insuliny - zjawisko to nazywa się insulinoopornością. Trzustka osoby chorej wciąż potrafi produkować insulinę, ale organizm nie jest w stanie prawidłowo z niej korzystać. Przyczyną takiej zmniejszonej wrażliwości na insulinę bardzo często jest nadmiar tkanki tłuszczowej. Właśnie dlatego cukrzyca bardzo często towarzyszy otyłości

ZOBACZ TEŻ: Jak uniknąć cukrzycy?

Czym grozi cukrzyca

Jest tak wielu chorych na cukrzycę, że prawdopodobnie znasz kogoś takiego. Z cukrzycą da się żyć, pod warunkiem, że się ją kontroluje. Kontrola polega na tym, żeby nie dopuszczać do wahań poziomu cukru we krwi. Jednak pilnowanie tego poziomu jest dosyć uciążliwe. wymaga żelaznej dyscypliny, czasami też zwyczajnie się nie udaje, mimo zastosowania coraz to nowszych leków i aparatów. W rezultacie ludzie chorzy na cukrzycę żyją średnio o ok 10 lat krócej niż ich zdrowi rówieśnicy. 

Objawy cukrzycyShutterstock.com

Kolejne stopnie zaawansowania stopy cukrzycowej - od zdrowej aż po stopę z rozległą martwicą. Ostatnia, czarna stopa nadaje się już do amputacji.

Do powikłań cukrzycy należą też:

  • Udar mózgu
    Szacuje się, że mniej co trzecia osoba trafiająca do szpitala z udarem mózgu, cierpi na cukrzycę. Jak więc łatwo zauważyć, cukrzyca zdecydowanie zwiększa ryzyko udaru. Udar zaś może doprowadzić do upośledzenia zdolności poznawczych, niedowładów a nawet śmierci.
  • Stopa cukrzycowa
    Stopa cukrzycowa to konsekwencja zaburzeń ukrwienia najdalej od serca odsuniętych części ciała. Uszkodzone przez cukrzycę naczynia krwionośne nie są w stanie odżywić tkanek w stopie, co m.in utrudnia procesy gojenia się ran. Dodatkowo dochodzi do tego uszkodzenie nerwów, więc chory początkowo nie zauważa, że coś jest nie tak, bo stopa nie boli. Wystarczy drobny uraz, np odcisk, otarcie albo skaleczenie przy obcinaniu paznokci, żeby błaha ranka zaczęła się babrać i babrać. W najgorszym przypadku taka stopa zamienia się w jedną wielką ranę, i wtedy trzeba ją amputować. Większość amputacji stóp to właśnie skutek tzw stopy cukrzycowej. Wg danych Ministerstwa Zdrowie, a Polsce co dwie godziny trzeba komuś obciąć stopę właśnie z powodu cukrzycy. 
  • Retinopatia cukrzycowa
    Jedno z najczęstszych powikłań cukrzycy polega na uszkodzeniu mikroskopijnych naczyń krwionośnych siatkówki oka. To z kolei może prowadzić do jaskry i zaćmy.
  • Nefropatia cukrzycowa, czyli uszkodzenie nerek. Chorzy na cukrzycę są nawet 10 razy bardziej narażeni na choroby nerek niż ludzie, którzy nie mają problemów z gospodarką węglowodanową. 
  • Choroba niedokrwienna serca, to taki stan, w którym mięsień serca dostaje za mało tlenu, tak jakby był nieustannie podduszany. Objawia się bolesnością w piersiach, a ostry stan choroby niedokrwiennej serca nazywany jest zawałem serca. Zgodnie z szacunkami cukrzyca zwiększa ryzyko zawału serca 2-3 krotnie, a u kobiet nawet siedmiokrotnie. 
  • Neuropatia cukrzycowa, czyli uszkodzenie nerwów (najczęściej obwodowych) spowodowane nadmiarem glukozy we krwi. W przebiegu neuropatii dochodzi do zaburzeń odczuwania różnych bodźców, m.in. dotyku temperatury czy bólu. To ostatnie jest jedną z przyczyn tzw stopy cukrzycowej). Chory może odczuwać mrowienie, drętwienie i cioerpnięcie kończyn, najczęściej w okolicach stóp, chociaż również dłoni. Z czasem neurpatia może też wywoływać silny ból. 

ZOBACZ RÓWNIEŻ: Cukrzyca - seryjny zabójca facetów

Pierwsze objawy cukrzycy

W przypadku cukrzycy typu 1, zwanej też cukrzycą młodzieńczą, często pierwszym zauważonym objawem może być kwasica ketonowa a nawet śpiączka. W tym ostatnim przypadku chory traci świadomość i jest to stan zagrożenia życia, więc gdy nie możesz dobudzić dziecka (zwłaszcza takiego, które ostatnio było jakby osłabione i piło strasznie duzo płynów), koniecznie wezwij karetkę.

Wczesne objawy cukrzycy obu typów to:

  • wzmożone pragnienie (polidypsja) - jeśli ni stąd ni z owąd odczuwasz gwałtowny wzrost pragnienia, wypijasz po kilka litrów płynów i ciągle chce Ci się pić, lepiej sprawdź sobie poziom cukru.
  • częste napady głodu - każdemu od czasu do czasu zdarza się, że dopada go niesamowity głód, który musi natychmiast zaspokoić. Jeśli jednak ostatnio takie sytuacje zdarzają Ci się ostatnio dużo częściej niż zwykle, sprawdź poziom glukozy.
  • częstomocz - skoro pijesz więcej niż zwykle, to i sikasz częściej. Często dopiero właśnie to częste bieganie do toalety uświadamia Ci, że pijesz więcej niż zwykle. Zdrowy człowiek opróżnia pęcherz przeciętnie sześć razy na dobę, jeśli nie jadłaś jeszcze obiadu, a już byłaś w toalecie 10 razy, wiesz co robić (patrz wyżej).
  • wielomocz (poliuria) - ten objaw często towarzyszy częstomoczowi - o poliurii mówimy, gdy wysikujesz ponad 2,5 litra na dobę.  
  • zmęczenie, apatia - te objawy są bardzo niespecyficzne, więc łatwo je przegapić, szukając wyjaśnień w obciążeniu pracą, szkołą, jesieni, zimie, lecie, dzieciach itd. Jednak jeżeli zauważysz któryś z powyższych objawów, a dodatkowo przypomnisz sobie, że oprócz zwiększonego pragnienia czy napadów głodu, masz ostatnio strasznie mało energii, to może być symptom cukrzycy. 
  • senność - podobnie jak wyżej - łatwo są sobie zracjonalizować. Skrajnym przypadkiem senności jest śpiączka cukrzycowa.
  • infekcje intymne - kobiety chore na cukrzycę mają zwiększoną podatność na infekcje grzybiczne, mogą więc odczuwać silny świąd, pieczenie przy oddawaniu moczu i nieprzyjemny zapach. Grzybice męskich narządów płciowych ze względów anatomicznych zdarzają się rzadziej. 
  • skurcze łydek w nocy;
  • zaburzenia widzenia - namiar glukozy we krwi może też spowodować okresowe kłopoty z ostrością wzroku
  • grzybica skóry - podatność na zakażenia grzybiczne dotyczy nie tylko miejsc intymnych - u ludzi chorych na cukrzycę grzybica może się też pojawić np. w ustach, na stopach czy pod pachami. 

Jak się diagnozuje cukrzycę?

Gdy zauważysz u siebie któryś z tych objawów, albo - co gorsza - rozpoznasz aż kilka, zacznij od zbadania poziomu cukru we krwi. Prawidłowy poziom glukozy na czczo, czyli co najmniej po 8 godzinach od ostatniego posiłku, powinien mieścić się w przedziale 70 do 99 mg/d. Jeśli zdecydujesz się na badanie tzw. przygodne, czyli bez zachowania ośmiogodzinnego postu, poziom glukozy nie powinien przekraczać 140 mg/d. 

SPRAWDŹ TEŻ: Słodkie życie bez cukru

Badanie poziomu glukozy jest tanie, kosztuje 10-15 złotych i nie wymaga żadnego skierowania. Warto je zrobić raz w roku, przy okazji wizyty w laboratorium, albowybrać się specjalnie. Dzisiaj w wielu sieciowych laboratoriach oferowana jest już usługa odebrania wyników online, więc nie będziesz musiała się fatygować drugi raz.

Jeśli wyniki Cię zaniepokoją, pokaż je lekarzowi, który najprawdopodobniej skieruje Cię na bardziej precyzyjny test doustnego obciążenia glukozą. Badanie to wykonuje się na czczo. Najpierw pobierana jest krew, potem wypijasz wskazaną przez lekarza na skierowaniu dawkę rozpuszczonej glukozy, odczekujesz kilkadziesiąt minut (czas również określa lekarz) i krew ponownie jest pobierana, raz, albo dwa razy w odstępach mniej więcej godzinnych. Dzięki temu badaniu można ustalić, jak szybko Twój organizm jest w stanie „zagospodarować” glukozę. Jeśli insuliny jest za mało lub Twoje komórki są na nią niewrażliwe, poziom glukozy we krwi spada wolniej. To cenna informacja dla lekarza. Jeśli będzie podejrzewał, że chorujesz na cukrzycę, lub masz tzw. stan przedcukrzycowy, skieruje Cię do diabetologa, czyli specjalisty leczenia cukrzycy. 

Jak się leczy cukrzycę?

Sposób leczenia cukrzycy zależy od jej typu, a w przypadku cukrzycy typu 2 od stopnia zaawansowania.

Leczenie cukrzycy typu 1

Cukrzyca typu 1 wymaga podawania insuliny z zewnątrz, w zastrzykach. Obecnie coraz częściej osoby chore korzystają z tzw penów, czyli aplikatorów, które ułatwiają iniekcję precyzyjnych dawek. Coraz popularniejsze są też tzw pompy insulinowe. Ich zaletą jest to, że naśladują działanie trzustki - dostarczają insulinę w sposób niemal ciągły, w kilkuset minimalnych dawkach, dzięki czemu zmniejsza się ryzyko hipoglikemii (czyli obniżenia poziomu glukozy we krwi), która może wystąpić, gdy pacjent sam sobie wstrzykuje insulinę ręcznie. 

Pompy insulinowe mogą być zewnętrzne, mogą też być zaszyte pod skórą. To ostatnie rozwiązanie jest wygodniejsze, ale też znacznie droższe. 

Leczenie cukrzycy typu 2

W odróżnieniu od cukrzycy typu 1, cukrzyca typu 2 nie zawsze jest insulinozależan, tzn że trzustka pacjenta wciąż produkuje jeszcze insulinę, tylko albo za mało, albo mechanizm jej działania jest zakłócony. Dlatego w przypadku cukrzycy typu 2 masz więcej opcji niż tylko podawanie insuliny. Celem interwencji jest:

  • po pierwsze - wyrównanie poziomu glukozy we krwi, by utrzymywał się w granicach normy, 
  • po drugie - zmniejszenie ryzyka powikłań cukrzycy, a więc chorób układu krążenia, nerek i uszkodzenia nerwów.

Pierwszym sposobem, polecanym zresztą wszystkim diabetykom, jest modyfikacja stylu życia. Zwiększenie aktywności fizycznej, zrzucenie paru kilogramów (cukrzyca i otyłość lubią chodzić w parze) i modyfikacja diety potrafią cofnąć nadchodzącą cukrzycę i całkowicie przywrócić zdrowie, a nawet jeśli nie, to spowolnić tempo choroby i zminimalizować jej niekorzystne skutki.

Krok drugi, równolegle, to stała kontrola poziomu cukru. Służą do tego glukometry. Dzięki nim chory jest w stanie w dowolnym momencie sprawdzić aktualny poziom cukru i odpowiednio zareagować.

Trzeci sposób to farmakoterpia. Medycyna dysponuje obecnie kilkoma lekami na cukrzycę które działają w różny sposób. Np. poprawiają metabolizm węglowodanów (popularna metformina),  zwiększają produkcję insuliny, albo przyspieszają wydalanie glukozy. O tym, który podać, decyduje lekarz diabetolog po dokładnym badaniu, każdy z tych leków ma bowiem swoje zalety, ale ma też wady. 

Ostanim orężem w arsenale medycyny w walce cukrzycą typu 2 jest insulina. Gdy stan pacjenta się pogarsza mimo podjętych działań zapobiegawczych, trzeba wprowadzić leczenie insuliną podobnie jak w przypadku cukrzycy typu 1. 

Czy można wyleczyć cukrzycę?

Na to pytanie trudno odpowiedzieć jednoznacznie. Owszem, tzw cukrzyca ciężarnych jest odwracalna, bo jej podłoże jest inne niż w przypadku klasycznej cukrzycy. CUkrzycy typu 1 na pewno nie da się wyleczyć - można tylko łagodzić jej przebieg. Z rozpoznaną cukrzycą typu 2 też będziesz musiała żyć do końca życia. Jedynie tzw stan przedcukrzycowy, który zapowiada nadchodzącą cukrzycę, można rzeczywiście wyleczyć, tzn przywrócić prawidłowy metabolizm węglowodanów.

Jeśli więc usłyszysz od lekarza, że grozi Ci cukrzyca, nie lekceważ tego, tylko potraktuj jak pomarańczowe światło - czas się zatrzymać i zastanowić, co zrobić, żeby nie dać jej się rozwinąć. Bo gdy się rozwinie, Twoje życie stanie się trudniejsze. 

Zobacz również:
Od 6 do 13 czerwca w Stanach Zjednoczonych trwała ciekawa kampania o nazwie "7 to Strong", która miała na celu uzmysłowić mężczyznom, że nawet krótki trening jest w stanie sporo zdziałać w kontekście ich zdrowia i formy. 
ZOBACZ WIĘCEJ

Komentarze

 
DODAJ KOMENTARZ
REKLAMA